phone icon020 696 3000
Nederlands | English
divider

Artikel

separator

Deel dit artikel op social media:


Rechtbank verbiedt publikatie boek over vechtscheiding

/

De Rechtbank Den Haag heeft een vrouw en haar uitgever veroordeeld om een gepubliceerd boek over een vechtscheiding uit de handel te halen en de verkoop en promotie van het boek te staken. De ex-echtgenoot wordt in het boek beschuldigd van mishandeling maar de rechter ziet daarvan geen enkel bewijs.

Vechtscheiding

Aan het boek gaat een vechtscheiding vooraf, waarbij de vrouw de kinderen is kwijtgeraakt. Het gezag is toegekend aan de vader en de moeder heeft een beperkt begeleid contactrecht. De vrouw beschuldigt de man in het boek van mishandeling. De man en de kinderen hebben weliswaar andere namen gekregen in het boek, maar door het vermelden van allerlei persoonlijke gegevens en data is het boek toch vrij makkelijk te herleiden tot personen.

Waarheidsgetrouw?

Op haar Facebookpagina en op de achterflap van het boek staat dat de vrouw “ervaringsdeskundige” is en de beschreven gebeurtenissen zelf heeft meegemaakt. Zij wil andere vrouwen waarschuwen en beschermen tegen instanties zoals Jeugdzorg en de Kinderbescherming (die in haar visie partijdig waren). De man, die onder meer een verbod op het boek eist in een kort geding, heeft in de procedure een beroep gedaan op inhoudelijke informatie uit de gevoerde rechtszaken. Daaruit blijkt in grote lijnen het tegendeel van wat de vrouw in het boek beweert. Zij wordt in één uitspraak van een hogere rechter zelfs omschreven als zo “malicieus” (kwaadaardig) dat zij haar recht op alimentatie verspeelt. Dit komt in Nederland hoogst zelden voor. De beschikkingen van diverse rechters uit de vechtscheiding lijken dan ook een doorslaggevende rol te hebben gespeeld bij het kort geding-vonnis. Op rechtspraak.nl is een uitspraak uit 2015 gepubliceerd tussen de man en de vrouw waaruit blijkt dat de vrouw de man heeft bedreigd met een mes, zijn auto heeft bekrast, de kinderen heeft gedreigd met zelfmoord, meerdere valse beschuldigingen heeft geuit, enzovoort.

Maatregelen om verspreiding boek te stoppen

De man wordt in het kort geding op vrijwel alle punten in het gelijk gesteld. De uitgever moet de drukpers stopzetten en mag het boek niet meer verspreiden, voorraden moeten worden ingeleverd, op de facebookpagina van de vrouw moet een rectificatie worden geplaatst, en er moet smartengeld worden betaald.

Vrijheid van meningsuiting moet wijken

De vrouw deed in de procedure een beroep op de vrijheid van meningsuiting. De man op zijn beurt achtte zich getroffen in zijn recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer. Daaronder valt ook reputatieschade en aantasting van eer en goede naam. Beide “grondrechten” zijn gewaarborgd in de grondwet en in verdragen. De rechter kijkt naar de feiten van de zaak en laat de rechten van de man en de kinderen zwaarder wegen dan de vrijheid van meningsuiting van de vrouw. Bij de toetsing speelt in dit geval mee dat de vrouw weliswaar zegt dat de gebeurtenissen haar echt overkomen zijn, maar deze beleving is juridisch niet hard te maken: zij krijgt zelf in voorafgaande rechterlijke uitspraken verwijten over de vechtscheiding. Vrijheid van meningsuiting kan in een geval als dit dus niet los worden gezien van de waarheid zoals deze eerder in rechterlijke uitspraken is vastgesteld: als iemand zegt dat iets gebeurt is, en dat blijkt niet zo te zijn na een rechterlijke beoordeling, dan werkt dat door naar de latere beoordeling van de rechtmatigheid van een publikatie.

Maatregelen tegen onrechtmatige publikatie

Deze zaak laat weer eens zien dat de vrijheid van meningsuiting geen absoluut recht is: niet alles mag (ten koste van anderen) worden gezegd of geschreven. Een uiting of een mening – of die nu gegeven wordt op Facebook, in een boek, een krant of op een andere manier – kan onrechtmatig zijn en de rechten van anderen schaden. Bij onrechtmatigheid kan de rechter allerlei maatregelen nemen, zoals schadevergoeding, rectificatie en een verbod op verspreiding (een logische maatregel als het gaat om een boek dat online besteld of gekocht kan worden)

Uitgever loopt risico

Rechtszaken over smaad en laster kunnen rechtstreeks worden gevoerd tegen personen. Bij publikaties in media kan de zaak ook worden gevoerd tegen de uitgever, krant of website. Een bijzonderheid in deze zaak is dat niet alleen de schrijfster van het boek maar ook de uitgever van het boek wordt veroordeeld. De vrouw als schrijfster en de uitgever als organisatie die het boek drukt, verkoopt en verspreidt. Dat maakt duidelijk dat een uitgever toch twee keer moet nadenken voor een boek wordt gepubliceerd met een lasterlijke inhoud. Deze uitspraak levert de uitgever een flinke strop op.

De uitspraak lezen?

Een link naar de uitspraak vind je hier

 

Marius Hupkes

separator

Deel dit artikel op social media: