phone icon020 696 3000
Nederlands | English
divider

Artikel

separator

Deel dit artikel op social media:


Scheiden zonder rechter

/

zonder-rechter

In Nederland kan alleen een rechter een huwelijk ontbinden. Hierdoor moeten getrouwde mensen die willen scheiden een verzoek indienen bij de rechtbank. Een dergelijk verzoek kan slechts worden ingediend door een advocaat, zodat de gang naar een advocaat noodzakelijk voor in ieder geval één van de aanstaande ex-partners.

Als het aan de regering ligt gaat dat veranderen. Op dit moment loopt in de Tweede Kamer een wetsvoorstel dat scheiden zonder rechter mogelijk moet maken, althans voor sommigen. Volgens het wetsvoorstel zal in de toekomst scheiden zonder de tussenkomst van een rechter mogelijk worden indien:

  • er geen minderjarige kinderen binnen het huwelijk zijn, en
  • partijen het eens zijn over de voorwaarden waaronder zij willen gaan scheiden.

Wordt niet aan deze twee voorwaarden voldaan, dan is volgens het wetsvoorstel ook in de toekomst een gang naar de rechter niet meer nodig om te kunnen scheiden. Wordt wel aan deze voorwaarden voldaan, dan is het de bedoeling dat in de toekomst mensen die willen scheiden dit samen kenbaar maken aan de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Bedenktijd

Volgens het wetsvoorstel krijgen zij daarna minstens twee weken bedenktijd. Willen zij dan nog steeds scheiden, dan zullen zij opnieuw naar de ambtenaar van de burgerlijke stand moeten gaan en daarbij verklaren dat hun huwelijk (of geregistreerd partnerschap) duurzaam is ontwricht en dat zij het daarom willen beëindigen. Overigens kunnen mensen met een geregistreerd partnerschap op dit moment al dit partnerschap laten ontbinden indien er geen sprake is van minderjarige kinderen binnen het partnerschap. Daarbij moeten zij nu nog afspraken maken over alimentatie, het verdelen van de boedel, het voortzetten van het gebruik / huur van de “echtelijke woning” en het verevenen van de pensioenrechten. Volgens het wetsvoorstel zal het maken van deze afspraken echter niet meer nodig zijn, zowel voor geregistreerd partnerschap, als voor een huwelijk.

Snel en eenvoudig

Scheiden via de ambtenaar van de burgerlijke stand zal dus in de toekomst relatief snel gaan en een stuk eenvoudiger dan momenteel bij de rechter, aldus het wetsvoorstel. Dat lijkt mooi en dat zal het ook zijn voor mensen die “nadenken over en daar, waar nodig, afspraken maken en de noodzakelijke stappen zetten om aan hun wettelijke verplichtingen te voldoen”, zoals de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel stelt.

Maar wie weet er nu welke wettelijke verplichtingen gelden en welke mogelijkheden er zijn om daar afspraken over te maken? Hoeveel mensen die overwegen te scheiden weten überhaupt goed waar zij aan toe zijn?

Kritiek

Op het wetsvoorstel is veel kritiek gekomen van diverse beroeps- en belangenorganisaties. Kort gezegd wijzen zij erop dat veel echtscheidingen, zo niet de meeste, complex zijn en dat echtscheidingen grote gevolgen hebben. Volgens het wetsvoorstel zullen in de toekomst echter bepaalde groepen mensen die willen scheiden, zonder enige vorm van begeleiding een scheiding kunnen doorzetten en zonder afspraken te maken over zaken als alimentatie, de woning, de boedel en dergelijke.

Daarbij kan je zeggen: “wat niet weet, wat niet deert”, of: “wie zijn billen brandt (door niet (goed) te regelen wat men wel / goed had moeten regelen), moet op de blaren zitten.” Maar is voorkomen niet beter dan genezen, om nog maar eens een spreekwoord te gebruiken?

Spijt achteraf

Er zijn zeker gevallen waarbij na een scheiding partijen ieder hun eigen weg gaan en niet meer wordt teruggekomen op, of omgekeken naar de afspraken die zijn gemaakt (of juist niet zijn gemaakt) bij de echtscheiding. Maar ongetwijfeld zijn er ook veel gevallen waarbij men achteraf de gevolgen van een niet goed geregelde scheiding gaat merken. Bijvoorbeeld

  • omdat blijkt dat men nog steeds samen een huis bezit (afspreken dat de ander “het huis mag hebben” is niet voldoende, de eigendom van het huis zal ook via een notaris moeten worden overgedragen), of
  • dat na verloop van tijd blijkt dat men recht heeft op de tijdens het huwelijk opgebouwde pensioenrechten en dat men toch graag bij pensioen daarop aanspraak wil maken, of
  • dat het afgesproken bedrag aan alimentatie veel te laag (of te hoog) blijkt te zijn, of
  • dat men dacht geen recht te hebben op alimentatie, maar dat dat achteraf toch anders blijkt te zijn.

Komt iemand er achteraf achter dat zaken toch anders blijken te zijn dan destijds gedacht (of gehoopt), dan is de schade vaak groter dan wanneer iemand zich vooraf goed had laten voorlichten en begeleiden en vervolgens daarover afspraken zou hebben gemaakt. Juist in een vaak emotioneel zware periode als een echtscheiding is dat geen overbodige luxe, maar eerder een noodzaak. Als advocaat heb ik er overigens geen enkel probleem mee mensen bij te staan bij het beoordelen en wellicht corrigeren van (verkeerd) gemaakte afspraken van een eerdere echtscheiding. Wat dat betreft zal er werk blijven voor advocaten, ook als het wetsvoorstel wordt aangenomen, of misschien zelfs wel juist als het wetsvoorstel wordt aangenomen. Maar dat laatste was natuurlijk niet de bedoeling.

Toekomst wetsvoorstel

Het wetsvoorstel is ingediend door staatssecretaris Teeven. Deze is inmiddels geen staatssecretaris meer. Het is op dit moment onduidelijk of zijn opvolger Dijkhoff bereid is de kar te blijven trekken en het voorstel door het parlement te loodsen. Een snelle blik op de voortgang van het wetsvoorstel leert dat in maart 2015 verschillende fracties uit de Tweede Kamer een eerste commentaar hebben gegeven. De bal lijkt nu weer bij de staatssecretaris te liggen. Gezien de turbulentie die momenteel (januari 2016) woedt in en rondom het ministerie van Veiligheid en Justitie op andere vlakken, is het de vraag welke kant het op zal gaan met het wetsvoorstel. Tot die tijd blijft dus een gang naar de rechter, en dus ook naar een advocaat, noodzakelijk als mensen willen scheiden. Weinig mensen zullen daarbij staan te springen en dat is maar al te begrijpelijk. Gelet op de soms complexe vragen die spelen rondom een echtscheiding en de voorlichting die een advocaat moet geven vanuit zijn of haar zorgplicht, blijft mijns inziens voorkomen van problemen in de toekomst vaak toch beter dan genezen.

Geplaatst door Rein Eilers

rein-2016

Rein Eilers is advocaat en gespecialiseerd in familierecht

 

separator

Deel dit artikel op social media: