Vanaf het jaar 2019 zijn in Nederland een groot aantal rechtszaken gevoerd tegen Cypriotische aanbieders van Contracts for Differences (CFD’s), riskante beleggingsproducten die via online platforms worden aangeboden. In deze serie blogs kijken we terug op deze affaire.
Wat zijn CFD’s?
CFD’s zijn speculaties op een koersdaling of stijging van een onderliggende waarde, bijvoorbeeld een valutakoers, een grondstof, een aandeel of een aandelenindex. Daarbij wordt een veel grotere winst of verlies gerealiseerd dan de daling of stijging van de onderliggende waarde, omdat wordt gewerkt met leverage: hefboomeffect kan leiden tot grote uitslagen terwijl de onderliggende waarde op zichzelf maar een kleine koersverandering ondergaat.
Europese regels over leverage
Omdat particulieren op grote schaal vermogen verloren door te beleggen in CFD’s – hetgeen niet los kan worden gezien van de agressieve verkoopmethode via zogenaamde nepadvertenties op social media – zagen de toezichthouders zich genoodzaakt maatregelen in te voeren om het publiek te beschermen. Op 22 mei 2018 werd op Europees niveau via een ESMA-besluit als tijdelijk bedoelde beperkingen opgelegd, waaronder bescherming tegen negatief saldo. Feitelijk gaat het bij CFD’s om beleggen met geleend geld zodat de belegger aan het (soms gedwongen) sluiten van de “trade” een schuld aan de CFD-aanbieder over kan houden. Het ESMA-besluit is een aantal keer verlengd. Wat ook had gekund, maar wat niet is gebeurd, is het instellen van een algeheel verbod op CFD’s. Dat gebeurde wel bij een ander riskant beleggingsproduct waar Europese retailbeleggers massaal geld mee verloren: binary options. Als gevolg van dat verbod schakelen brokers die eerst actief waren in binary options massaal over naar CFD’s.
Het AFM-besluit
Op 18 april 2019 voert de AFM de beperkingen op nationaal niveau in via het Besluit beperkingen CFD’s. De ESMA-beperkingen worden integraal overgenomen. In veel artikelen en blogs op internet wordt kortweg gesteld dat CFD’s met een leverage van meer dan 1:30 zijn verboden voor retailcliënten, maar dat is een iets te simpele voorstelling van zaken; de maximale hefboom wordt gekoppeld aan de categorie onderliggende waarde, en de 1:30 grens geldt alleen voor de veel voorkomende trades in valutaparen. Voor de eerste golf rechtszaken maakt dit niet veel uit, omdat de Nederlandse retailbeleggers in alle gevallen al meteen aan het begin een professioneel account krijgen, en voor professionele beleggers geldt de hefboomlimiet niet. De professionele accounts hebben een leverage die varieert van 1:200 tot 1:400; in alle gevallen is de hefboom hoger dan het AFM-besluit. De CFD-brokers rechtvaardigen de leverage door de klanten te categoriseren als professionele belegger, maar de manier waarop dat gebeurt blijkt in de meeste gevallen niet door de beugel te kunnen.
Verkoop van CFD’s gaat gewoon door
Het AFM-besluit houdt de CFD-brokers niet tegen. In 2019 2n 2020 gaan Nederlandse particuliere beleggers massaal het schip in, met dramatische verliezen tot gevolg. Zo ontstaat de eerste golf rechtszaken, met name tegen de Cypriotische CFD-broker F1 Markets, die zich met het label Investous als sponsor van de Eindhovense voetbalclub PSV op de Nederlandse markt richt. De CFD-brokers blijken klanten te werven via nepadvertenties waarin bekende Nederlanders zoals Jort Kelder– die zelf van niets weet – de beleggingen aanprijzen, zo onthult TV-programma Opgelicht.
Eerste golf rechtszaken
De gedupeerde beleggers leggen massaal zaken voor aan verschillende rechtbanken in Nederland. Ons kantoor vertegenwoordigt tientallen gedupeerde beleggers. Omdat zij zich realiseren dat de CFD-brokers niet erg solide zijn en wel eens zouden kunnen verdwijnen om door te gaan onder een andere naam, kiezen veel beleggers er voor hun verhaalspositie te versterken door vooraf Europees conservatoir bankbeslag te leggen. In één specifiek geval wijst de Rechtbank Noord-Nederland het beslagverzoek af, maar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden geeft in juni 2020 alsnog een beslagbeschikking met gelding in Cyprus af. De retailbeleggers die procederen tegen F1 Markets slagen er op die manier in om de Cypriotische bank van F1 Markets via een bevel van de Nederlandse rechter te dwingen voldoende banktegoed te reserveren om de schade vergoed te krijgen als de rechter de schadevergoeding zal toewijzen (waar op dat moment nog geen rechtspraak over bestaat). Het gaat om de eerste massale toepassing van het EU-bankbeslag in individuele consumentenzaken, en het instrument blijkt goed te werken. De CFD-brokers – naast F1 Markets gaat het om Hoch Capital , Royal Forex, MagnumFX en nog enkele anderen– laten zich echter niet zomaar veroordelen door de Nederlandse rechter, en gaan een felle strijd voeren om hun lucratieve verdienmodel in stand te houden. Hierover meer in deel 2 van deze terugblik:
